Google Adsense 728x90

Loading...

Đừng để người dân mua sản phẩm khởi nghiệp xã hội với tâm lý… ủng hộ

Chỉ khi dự án khởi nghiệp xã hội lôi kéo được nhiều đối tượng trong cộng đồng và chia sẻ giá trị thật sự cho khách hàng thì mô hình kinh doanh mới mang tính bền vững, lâu dài.

Bà Nguyễn Thị Hà Thanh, chia sẻ những kiến thức về khởi nghiệp xã hội trong một khóa đào tạo về lĩnh vực này tại Saigon Innovation Hub. Ảnh: Hà Thế An.

Bà Nguyễn Thị Hà Thanh, Giám đốc Trung tâm sáng tạo và hỗ trợ doanh nghiệp, ĐH Nguyễn Tất Thành đã chia sẻ như vậy khi nói về mô hình kinh doanh bền vững cho những doanh nghiệp xã hội, một hoạt động khởi nghiệp còn khá mới mẻ tại Việt Nam.

Bà Thanh cho biết, Luật doanh nghiệp năm 2014 có nói đến khái niệm doanh nghiệp xã hội. Theo đó, doanh nghiệp xã hội được định nghĩa là hoạt động với triết lý kinh doanh gắn với xã hội, xây dựng cuộc sống bền vững, giải quyết vấn đề xã hội thay vì lợi nhuận thuần túy.

Khởi nghiệp xã hội không dành cho những ai chỉ có động cơ kinh tế

Nhiều chuyên gia về khởi nghiệp đổi mới sáng tạo chia sẻ, khởi nghiệp hay tạo lập doanh nghiệp phải hướng đến giải quyết các vấn đề xã hội. Vậy sự khác nhau giữa khởi nghiệp xã hội và khởi nghiệp thông thường là gì?

Đổi mới sáng tạo (innovation) được hiểu là việc con người sáng tạo ra những giá trị mới, nhằm phục vụ cho cộng đồng, hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn. Như vậy thì khái niệm này không phân biệt khởi nghiệp sáng tạo xã hội hay khởi nghiệp sáng tạo.

Tuy nhiên, một số trường phái khác lại phân định khởi nghiệp xã hội và khởi nghiệp nhằm khuyến khích nhiều người tham gia vào khởi nghiệp xã hội. Bởi, khởi nghiệp xã hội mang tính đặc thù, có nhiều yếu tố khó khăn hơn so với khởi nghiệp thông thường.

Khởi nghiệp là sáng tạo mô hình kinh doanh để đáp ứng một nhu cầu xã hội nào đó. Song, mô hình kinh doanh này không đến mức cấp thiết, cần phải giải quyết ngay, như các vấn đề của khởi nghiệp xã hội lấy làm mục tiêu.

Các vấn đề cấp thiết được nói đến như biến đổi khí hậu, môi trường, hoặc các vấn đề xã hội như sự hòa nhập, bình đẳng của những người yếu thế trong xã hội…

Do vậy, khởi nghiệp xã hội không phải dành cho những người chỉ có động cơ kinh tế, mà còn là những người thật sự có tâm huyết giải quyết những vấn đề cấp thiết của xã hội. Khi xây dựng một doanh nghiệp khởi nghiệp xã hội, người vận hành cần phải cân bằng mọi thứ. Vừa là mục tiêu xã hội của doanh nghiệp hướng đến, vừa phải tạo ra lợi nhuận để tái đầu tư cho các mục tiêu xã hội, những tác động xã hội đặt ra lúc đầu.

Báo cáo chỉ số kinh doanh toàn cầu (GEM) năm 2016 chỉ rõ, tỉ lệ khởi nghiệp doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam chỉ chiếm 0,45%, người điều hành doanh nghiệp xã hội chiếm 0,65%, thấp hơn con số 3,75% so với thế giới. Phải chăng, vì phải “gánh” trên vai việc thực hiện mục tiêu xã hội và yêu cầu tăng trưởng để phát triển bền vững khiến số lượng doanh nghiệp và người làm doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam đang bị hạn chế?

Đó là một thực tế chính xác trong hoạt động khởi nghiệp xã hội tại Việt Nam hiện nay. Nếu gia tăng số lượng doanh nghiệp xã hội sẽ giúp Chính phủ giảm bớt gánh nặng cho các chính sách an sinh xã hội, tháo gỡ nhiều vấn đề trong việc hỗ trợ, giúp đỡ nhiều đối tượng yếu thế trong xã hội như người nghèo, người khuyết tật, trẻ em… có một cuộc sống tốt hơn.

Theo tôi, để phát triển nhiều hơn các doanh nghiệp khởi nghiệp xã hội, yếu tố quan trọng nhát phải là con người, là đội nhóm cùng nhau phát triển các dự án bền vững vì cộng đồng. Con người ở đây vừa phải là người vừa có tài vừa có tâm. Tài là khả năng xây dựng một mô hình kinh doanh mang tính bền vững, tái đầu tư cho mục tiêu vì xã hội. Tâm là tấm lòng chia sẻ và thấu hiểu tới những đối tượng yếu thế, những vấn đề nan giải mà ít người quan tâm giải quyết.

Để hội tụ những yếu tố này và xây dựng một doanh nghiệp xã hội bền vững là rất khó. Bởi, những giá trị mà doanh nghiệp xã hội mang đến nhiều khi chưa thể đáp ứng nhu cầu hiển hiện của người dùng và cần có thời gian nuôi dưỡng thị trường.


Một nhóm sinh viên ĐH Phạm Văn Đồng, Quảng Ngãi sáng chế máy tập vật lý trị liệu cho người bệnh với ý nghĩa nhân văn rất lớn. Ảnh: Hà Thế An.

Làm sao để doanh nghiệp xã hội phát triển bền vững?

Để khuyến khích số lượng doanh nghiệp xã hội, cũng như những người làm khởi nghiệp xã hội, nhà nước cần xây dựng những chính sách như thế nào để thúc đẩy hoạt động này?

Khi có luật doanh nghiệp năm 2014 ra đời, Nhà nước đã có một số chính sách cho doanh nghiệp xã hội. Đó là một số ưu đãi về thuế, cách thức tiếp cận nguồn vốn…

Song, vấn đề quan trong nhất hiện nay là các tổ chức, doanh nghiệp đã khai thác được hay chưa. Lý do là một số tổ chức xã hội chưa hoạt động theo mô hình doanh nghiệp, mà chủ yếu là hỗ trợ, tài trợ mà chưa kinh doanh tạo giá trị để có nguồn thu. Vì thế những ưu đãi về thuế chưa tiếp cận được.

Khởi nghiệp xã hội là một lĩnh vực còn khá mới mẻ và ít người làm tại Việt Nam. Vì thế quan trọng nhất là cần thời gian cho khởi nghiệp xã hội phát triển, mạnh lên để tiếp cận được với các chính sách của Nhà nước.

Các dự án xã hội lâu nay thường tạo ra sản phẩm rồi đưa đến thị trường và mong sự trợ giúp của cộng đồng để ủng hộ sản phẩm. Vậy, cần định hình mô hình kinh doanh của doanh nghiệp xã hội theo con đường nào nhằm khiến người dùng chi trả cho sản phẩm bằng giá trị thật của nó thay vì tâm lý mua để ủng hộ?

Một mô hình kinh doanh khởi nghiệp xã hội có tính bền phải là sự tham gia của nhiều bên liên quan và mô hình đó phải tạo ra giá trị đối với tất cả các bên thụ hưởng.

Có một tổ chức người khiếm thính chuyên dạy cho những người cùng cảnh ngộ khả năng đọc khẩu hình để trao đổi, nói chuyện với nhau. Những khóa học như vậy sẽ rất nhân văn nhưng nó không thể là một mô hình kinh doanh mang tính bền vững.

Rồi một ý tưởng sáng tạo đã được thực hiện. Những người khiếm thính với khả năng đọc khẩu hình có thể là cộng sự với cơ quan công an để hỗ trợ trong công tác điều tra tội phạm. Những video có nội dung trao đổi khả nghi sẽ được người khiếm thính đọc và hiểu được câu chuyện đó.

Ví dụ đó minh chứng cho một mô hình khởi nghiệp xã hội sáng tạo dành cho những người khuyết tật, kém may mắn. Chỉ khi dự án xã hội lôi kéo được nhiều đối tượng trong cộng đồng và chia sẻ giá trị thật sự cho nhau thì mô hình kinh doanh đó thật sự mang tính bền vững.

Mỗi người hãy cùng nhau chia sẻ giá trị

Nguyễn Minh Quyền, Giảng viên ĐH giao thông vận tải TP.HCM đang làm chủ một diễn đàn chia sẻ việc làm, giúp kết nối sinh viên và doanh nghiệp. Quyền chia sẻ, khởi nghiệp xã hội phải gắn với những con người cùng có tinh thần chia sẻ những giá trị mình có, cùng tầm nhìn và mục tiêu.

“Với dự án của tôi, diễn đàn là nơi những bạn sinh viên chia sẻ kinh nghiệm, kỹ năng làm việc. Doanh nghiệp sẽ có được thông tin nhân lực mình cần bằng những chia sẻ của sinh viên mà không cần mất chi phí đào tạo nhân sự mới. Doanh nghiệp cũng sẽ có những hoạt động đầu tư phát triển nhân lực bằng các chương trình đào tạo, hội thảo....truyền giá trị lại cho sinh viên.

Mô hình kinh doanh cũng sẽ được thiết lập với hoạt động kết nối, chuyển giao công nghệ từ các trí thức ở trường ĐH cho doanh nghiệp. Mỗi người hãy chia sẻ những giá trị của mình thì cuộc sống sẽ tốt đẹp hơn nhiều” - Quyền nói.

Hà Thế An

Back To Top